Konvooi, een terugblik

Mensen die trouw onze website lezen zullen misschien verbaast zijn met onderstaande stukje. Wat is dat nu, een stukje historie over het konvooi varen in de golf van Aden? Dat klopt precies. Deze website houden wij bij voor familie en vrienden maar ook voor ons zelf. In de stukjes over de golf van Aden hebben we tot nu toe voor ons zelf niet genoeg beschreven hoe het was en wat er gebeurde. Daarom als nog een stukje konvooi. Dit stukje is trouwens alleen voor de echt geïnteresseerden want het is behoorlijk lang geworden. 

Nadat het nieuws bekend is geworden dat de bemanningsleden van de Quest zijn doodgeschoten weten we even niet of we nog wel kunnen vertrekken uit Salalah. We besluiten dat het nog wel kan maar dan zo snel mogelijk. Een dag later horen we het bericht dat de Deense ING boot met kinderen is overvallen door piraten en nu naar Somali onderweg is. Het voorval wordt stilgehouden om te voorkomen dat de piraten zich gedwongen voelen ook deze bemanning dood te schieten. Wij kennen deze aardige mensen, ze zijn onze buren geweest in Sri Lanka, we hebben ze een paar keer gesprokken en ze hebben ons voorzien van allerlei tekenspul dat niet meer gebruikt werd door hun kinderen. We zijn enorm geschokt. De informatie voorziening over wat er waar gebeurd is, is erg summier. Toch komen we via via snel achter waar het gebeurd is. Wij zijn gelukkig al verder maar we zijn bang dat de piraten zeiljachten nu steeds meer gaan zien als een makkelijke prooi. Kortom we moeten maken dat we wegkomen uit dit gebied.

Gelukkig vinden we drie Duitse boten die ook snel willen vertrekken en we spreken af de boten klaar te maken en dan de volgende dag te gaan. De volgende dag is er goed nieuws van Mohammed de agent van de andere boten. Hij heeft een (gratis) gewapend konvooi geregeld en het nu alleen maar een kwestie van een paar dagen wachten en dan is dat rond. We zijn een beetje sceptisch maar goed alle boten besluiten te wachten op deze buitenkans. Na een paar dagen is het duidelijk dat het wachten voor niks is geweest. Er kan een gewapend konvooi geregeld worden maar dat gratis is iets overdreven (kosten 14.000 USD per boot als alle 14 boten mee doen!). Iedereen baalt maar voordeel is wel dat er nu eindelijk interesse is om één groot konvooi te vormen. Ik doe behoorlijk wat trek en duwwerk om een paar afspraken te maken maar het wordt niet erg gewaardeerd. Na alles wat er gebeurd is zijn er een paar mensen die nog steeds niet door hebben hoe ernstig de situatie is en dus gewoon zo efficiënt mogelijk willen varen (lees langzaam varen om diesel te sparen). Uiteindelijk gooien ze het op beperkingen van de boten en worden er zonder ons wat afspraken gemaakt oa. een konvooi speed van 4,5 knp. In mijn ogen is dit absurd en ook te kiezen voor een solozeilers als konvooileider is bizar. We krijgen alles keurig op papier incl. route etc en mogen slikken of stikken.

De eerst dag tijdens de tocht is het al duidelijk. De toegezegde 4,5 knp gaat niet gehaald worden. De leider van het konvooi geeft aan dat het geen zin heeft zijn motor harder te zetten, hij kan gewoon niet harder en dus gaan we soms met 4 knp en af en toe zelf 3,7 knp verder. Het is goed dat Dirma en mij vader aanboord zijn want ik ontplof bijna. Wij hebben de motor zo zacht mogelijk staan. Met een tas aan de stuurhandel om hem ietsje uit de stationaire positie te houden varen we met 1050 toeren de snelheid van het konvooi. Het is voor mij duidelijk dat dit belachelijk is. We gaan dagen langer doen over dit stuk en hoe langer je in een gevaarlijk stuk zit hoe hoger het risico! Onze konvooileider is echter doof voor commentaar hij is heel erg met zijn eigen rust bezig en is amper bereikbaar. Ook op momenten dat er wat snelheid gewonnen kan worden door zeilen erbij te zetten blijkt hij passief te zijn. Het hele konvooi heeft dikwijls al zeil staan en hij (met de sloomste boot) presteert het keer op keer om erg laat zeil te zetten en dan ook nog erg minimaal. De toezegging dat de motor aan zou blijven als er gezeild kan worden om de snelheid omhoog te brengen blijkt ook loos te zijn. Zodra het konvooi boven de 4,5knp komt zet ons opperhoofd de motor zachter. Voor ons en bijna alle andere boten betekent dit dat we bijna de hele tijd zwaar gereefd zeilen. We varen regelmatig met een 70%-90% gereefde Genua en geen grootzeil. Ik overweeg ongeveer elk uur uit het konvooi te stappen maar goed één van de afspraken is samen-uit-samen-thuis en ik wil me graag aan de afspraken houden.

Het in konvooi varen zelf gaat redelijk goed. De afspraak is dat als er een verdacht vaartuig in de buurt is de hele groep snel dichtbij elkaar gaat varen. De achterste boten geven gas en de voorste boten houden even in. De eerste keer is een openbaring. Een aantal boten die om technische redenen niet hard kunnen varen hebben heel wat minder technische problemen als ze denken dat er gevaar dreigt. Verder zijn er een aantal boten met bemanningen die weinig ervaring lijken te hebben met nachtzeilen. Ze weten vaak niet waar ze zelf zitten ten opzichte van de andere boten en één boot presteert het om meerdere keren recht op ons in te varen. (gelukkig konden wij uitwijken). De nachten zijn verder erg vermoeiend we hebben gelukkig mijn vader aan boord maar toch slapen we erg weinig. We moeten continue snelheid verminderen of vermeerderen. In tegenstelling tot de afspraken wordt er continue gekletst op de marifoon, zoveel dat je zelf niet aan slapen toekomt en erger door al dat marifoon gebruik maken we onze aanwezigheid bekend in een gebeid waar piraten naar boten speuren. We maken het piraten verder ook gemakkelijk doordat er behoorlijk wat verlichting wordt gevoerd!

Een boot is zelf zo slim onze positie via AIS continue uit te zenden. Op het verzoek om hiermee op te houden geeft hij aan dat hij de modernste van de modernste elektronica aanboord heeft en er dus niks van begrijpt en zeker niet bepaalde onderdelen van het systeem kan uitschakelen zonder te zinken… Ik ben woest en schreeuw in het Nederlands dat ik een mooi tang heb. Niet nuttig natuurlijk tegen iemand die geen Nederlands kan en veel te ver weg is maar de frustratie moet er even uit. Bijna een dag later kan ik het niet meer aanzien en besluit aan te gaan bieden dat ik met de tang het probleem wel even kom oplossen. Iemand ander is me voor en stelt iets dergelijks voor op de marifoon, binnen een uur is het plotseling wel mogelijk de AIS module uit te zetten.

Een van de dingen die tijdens het ‘Super-konvooi’ van vorig jaar gebleken is dat hoe je gevaar ervaart nogal verschillend is per nationaliteit. Geheel volgens verwachting blijken de Engelstalig boten veel vaker gevaar te zien dan de andere. De eerste nacht zien ze op de radar en ook visueel steeds bootjes die ‘bijna aanvallen’ of al bijna bij één van hun boten zijn. Het gebeurt keer op keer dat één van de boten van de Bravo-groep (de vijf Engelstalige boten) een andere boot van de Bravo groep oproept met de melding dat er een klein bootje net achter hem zit. De opgeroepen boot reageert dan onmiddellijk met schijnwerpers etc. maar op de één of andere manier kunnen ze ‘de bootjes’ steeds alleen maar vaag zien en verdwijnen ze steeds. Vreemd genoeg heeft de rest van de boten nergens last van maar op onze suggesties dat de stipjes op hun radars komen door een te hoge gain setting wordt afwijzend gereageerd. “It is a fact that we have had a visual of a target!’. In de ochtend is er natuurlijk niks te zien maar nog is men niet tevreden. Via de sateliettelefoon melden ze doodleuk aan de coalitieforces dat we geschaduwd worden en dat we ze graag willen dat een vliegtuig of helikopter de situatie komt onderzoeken. Ik schaam me dat belastingcenten op deze manier verspild worden en ook onze geloofwaardigheid om zeep wordt geholpen helemaal omdat de dag daarvoor er ook al een helikopter is geweest om een ‘verdachte’ boot te bekijken maar inderdaad er komt een onderzoek en er is natuurlijk niks.

Bovenstaande anekdotes geven een beetje aan hoe verschrikkelijk eigenwijs de mensen in het konvooi zijn. Bijna niemand heeft zich serieus verdiept in de adviezen die de betreffende instanties gegeven en denkt dat puur het feit dat we met meer boten zijn wel genoeg veiligheid geeft. Het was al duidelijk dat onze konvooileider een eigen interpretatie van afspraken heeft maar hij gooit er nog een stapje bovenop. De route die we volgens het plan zouden volgen zorgt ervoor dat we de hele tijd dichtbij de kust van Jemen blijven maar wel net buiten de territoriale water. Voor deze route is gekozen omdat deze geadviseerd wordt door bijna alle organisaties die er enige kijk op hebben en dat gebleken is in het verleden dat hier geen aanvallen zijn. Ons opperhoofd heeft hier allemaal geen boodschap aan. Hij besluit hier een daar wat hoekjes af te snijden het voordeel is dat het wat korter is (echt steeds maar een paar mijl op 600 mijl!) en voor hem belangrijker hij hoeft s’nachts niet zijn koers te veranderen en kan dus gewoon lekker slapen. Ik kan gewoon niet geloven dat gekozen wordt voor minder veiligheid (het afsnijden brengt ons 30 mijl uit de kust in plaats van de 12 mijl die gepland is). Na wat aandringen van mij wordt er een stemming gehouden maar niemand is geïnteresseerd en neemt de moeite de kaart te bekijken en men besluit dus bijna unaniem gewoon alle beslissingen maar te laten nemen door onze leider. Hier heeft hij op gewacht en fijntjes laat hij dan ook even weten dat de rest van de route op papier indicatief is en dat hij die naar eigen goeddunken aanpast en dat we hem maar gewoon moeten volgen. “Het is niet nodig dat jullie weten waar we heen gaan, jullie moeten mij gewoon volgen!”. Hij weet niet half hoe waar die bewering wordt en hoe goed wij ons best later doen.!!

Een heel ander probleem is dat je met een groep van veertien boten ook veel meer technische problemen hebt. Er zijn problemen die best voorkomen hadden kunnen worden. Zoals het volgende: Tja mijn motor is oververhit, dat gebeurd vaker want er lekt ergens koelwater, en nee ik heb eigenlijk al een tijd niet gecontroleerd of er nog genoeg koelwater is dus ja het zou best kunnen dat mijn motor droog staat. Tja nu is de motor warm en moet eerst afkoelen voor ik dit kan controleren. Kan het konvooi even gaan stilliggen en een boot een sleeplijn overbrengen en me dan een paar uur slepen.

Andere problemen waren misschien minder gemakkelijk te voorkomen. De boot waarvan één van de twee bemanningsleden in Salalah in het ziekenhuis heeft gelegen en waarvan de bemanning dus alles behalve fit is wordt getroffen door een stuurprobleem. Urenlang moet de ‘patiënt’ de boot met een noodvoorziening sturen terwijl de weersomstandigheden dit zwaar maken. Het hele konvooi leeft mee en moet vaartminderen omdat sturen voor hun anders te zwaar is. Net als duidelijk wordt dat het stel uitgeput is en niet verder kan vinden ze de oplossing en kunnen gelukkig de normale stuurinrichting en de autopiloot weer gebruiken.

Het waait nu ook behoorlijk (25-30knp), niet uitzonderlijk en van achteren. Ik ga ervan uit dat alle boten dit al wel vaker meegemaakt hebben maar helaas zijn de stuurautomaten van 7 van de 14 boten hier niet tegen bestand en moeten dus allemaal met de hand sturen en willen dus niet te snel gaan. Dit is moment dat ik het konvooi echt onveilig ga vinden. Ons opperhoofd besluit inderdaad heel langzaam te gaan varen. Met achterlijke wind en brekende golven behoorlijk onveilig voor veel boten. Ik denk zelfs dat veel van de problemen met de stuurautomaten voorkomen hadden kunnen worden door gewoon een hogere snelheid te varen. Meerdere boten krijgen behoorlijk brekers in de kuip en lopen schade op door achterop lopende golven.

Als de wind wat rustiger wordt, wordt eindelijk de snelheid van het konvooi wat verhoogd. We moeten ons nog steeds enorm inhouden maar we gaan in ieder geval tussen de 5,5 en 6 knoop. Iedereen houdt goed positie en het is ook stil op de marifoon. ’s Nachts als ik op wacht zit hoor ik plotseling de konvooileider op de marifoon. Hij spreekt Duits en erg onsamenhangend, ik begrijp het niet goed maar vang iets op dat hij gevallen is en buitenwesten is geweest. De wind neemt verder af en de snelheid ook. Tijd om dus wat aan de zeilen te doen. Dit gebeurd niet, ik overleg met een andere boot en begrijp nu pas goed wat er aan de hand is. Onze konvooileider is inderdaad naar binnen gevallen en bewusteloos geweest. Hij kan zich niet bewegen en ligt op de vloer. Na zijn onduidelijke melding blijft het uren stil. Er zit niks anders op dan gewoon zijn boot volgen. Helaas vaart hij steeds verder van de kust weg, steeds zachter en ook nog eens richting een aantal echo’s op de radar. Normaal gesproken proberen we als konvooi uit de buurt te blijven van andere schepen (echo’s) maar nu zit er niks anders op dan ons zodicht mogelijk rond onze leider te scharen en door te gaan. Het gaat allemaal goed maar tegen de ochtend zijn we aanboord van de Dingo enorm ongerust. We hebben niks meer gehoord van onze leider en het lijkt erop dat geen andere boot enige actie gaat ondernemen. We besluiten dat we ondanks de aardige golven bereid zijn onze dingy op te blazen te lanceren en polshoogte te gaan nemen. Ik bespreek de plannen via de marifoon met een andere boot waar een dokter aanboord is. Gelukkig komt er een reactie van onze konvooileider. Hij kan zich weer een beetje bewegen en verwacht dat het in de loop van de dag wel beter gaat. De hele dag hobbelen de boten achter zijn boot aan. Hij kan niet naar buiten om koers te wijzigen en kan niets aan de zeilen doen. Gelukkig gaat het allemaal goed en aan het begin van de avond lukt het hem de koers aan te passen en een stukje zeil uit te rollen ook start hij de motor.

Ondertussen zijn we nu ook echt dichtbij Aden. Het weer is goed om door te varen en de meeste boten willen door. Wij zitten met een vreselijk dilemma. Mijn vader zou in Aden afstappen en heeft voor de terugreis van Aden al vliegtickets. We willen best stoppen om hem af te zetten maar het probleem is dat het onduidelijk is of Aden veilig genoeg is door alle onrusten. Bij komend probleem is dat het risico groot is dat we door de stop niet genoeg tijd meer hebben om op tijd bij Bab el Mandeb, de poort naar de Rode Zee te zijn. Na lang wikken en wegen kiezen we voor doorgaan. Er gaan uiteindelijk maar twee boten naar Aden. Het zou voor de veiligheid misschien verstandig zijn als de rest van de boten bij elkaar zouden blijven maar iedereen lijkt genoeg te hebben van dit grote konvooi. Er worden drie groepjes gevormd. Wij blijven als het Charlie groepje bij elkaar (5 boten). Vanaf dat moment gaat alles zoals het hoort te gaan. We gaan eindelijk normaal zeilen (alle groepjes), het is voor het eerst dat we de Dingo een beetje normaal kunnen laten lopen, het is redelijk stil op de marifoon en de stress is grotendeels weg. Er wordt af en toe als het nodig is even kort overlegt op de marifoon en dat gaat probleemloos. Er is nog één moment van verwarring. De voorste boten wijken plotseling uit omdat er volgens hun bootjes met lichten voor hen varen die ze af en toe wel en af en toe niet zien. Het blijkt loos alarm te zijn. De vuurtoren die 15 mijl verder staat doet slechts waarvoor het gebouwd is.

De doorvaart door Bab el Mandeb (vertaald zoiets als, ‘Hellepoort’, ‘De Poort der Tranen’ of ‘De poort der Verzuchtingen’) ging prima. Ons kleine konvooi paste zich goed aan de omstandigheden aan en dus voeren we tussen de 8 en 9 knopen. Met het passeren van Bab el Mandeb belande we in de Rode Zee. We probeerde nog even als konvooi bij elkaar te blijven vreemd genoeg wilde men weer afremmen en bij daglicht de scheepvaartroute haaks oversteken. Het waaide dik 40 knopen van achteren maar de golven waren niet echt extreem. Toen wij een ultieme poging deden om toch bij de groep te blijven kregen we voor het eerst van de hele wereldreis een breker in de kuip. Ik was drijfnat en woest. Ik wist dat het onverstandig was zo langzaam te gaan varen maar deed het toch.. Nee, dan maar geen konvooi meer, het piratengebied lag achter ons en nu was het weer tijd om vrij te zijn. De uren daarna waren schitterend. We scheurden als een gek over de golven, staken zonder problemen de scheepvaartroute over. We hoorden op de marifoon dat de boten achter ons de wind toch wel wat veel vonden en daarna werden ze ook nog bijna overvaren. Veel aandacht gaven we er niet aan. We deden eindelijk wat we de hele tijd al wilden, echt zeilen en de hele toestand van het konvooi en de piraten vergeten.

Het is niet van te voren afgesproken en eigenlijk was Massawa ook niet de bestemming van de meeste boten maar bijna alle boten ontmoeten elkaar daar weer door het weer (de Engelstalige boten vinden Massawa te riskant en blijven bij een eilandje in de buurt voor anker liggen). Wij nodigen iedereen uit om naar een barretje te komen, hier worden ervaringen en frustraties uitgewisseld. Iedereen is blij dat het konvooi varen voorbij is en iedereen is nog blijer dat alle boten het veilig gehaald hebben.

In konvooi

 

Een dhow, een piraat of een vriendelijke visser?